कार्बनिक इलेक्ट्रोलाइट की होइत अछि ?

Nov 07, 2025

संदेश छोड़ू

Organic Electrolyte

कार्बनिक इलेक्ट्रोलाइट की होइत अछि ?

 

कार्बनिक इलेक्ट्रोलाइट एक चालक घोल छै, जहाँ कार्बनिक यौगिक घुललऽ लवणऽ के लेलऽ विलायक के रूप म॑ काम करै छै । ई इलेक्ट्रोलाइट्स जल या अकार्बनिक सामग्री के बजाय, कार्बन-आधारित विलायक जैना कार्बन-आधारित विलायक जैना कार्बन-आधारित विलायक के उपयोग सं आयन परिवहन क॑ सक्षम करै छै.

सामग्री 10।
  1. कार्बनिक इलेक्ट्रोलाइट की होइत अछि ?
    1. लिथियम बैटरी में कार्बनिक इलेक्ट्रोलाइट्स की भूमिका
    2. बैटरी इलेक्ट्रोलाइट्स में आम कार्बनिक विलायक
    3. कार्बनिक इलेक्ट्रोलाइट्स बैटरी के कार्य के कोना सक्षम करैत अछि
    4. कार्बनिक बनाम जलीय इलेक्ट्रोलाइट्स
    5. सुरक्षा चुनौती एवं समाधान
    6. बाजार गतिशीलता एवं विकास
    7. इलेक्ट्रोलाइट विकास में उभरते रुझान
    8. सोडियम के लिये इलेक्ट्रोलाइट्स-आयन बैटरी
    9. तापमान प्रदर्शन 2019।
    10. लिथियम पर परे-आयन: अन्य प्रणालियों में कार्बनिक इलेक्ट्रोलाइट्स
    11. अक्सर पूछे गए प्रश्न
      1. हम लिथियम बैटरी मे इलेक्ट्रोलाइट के रूप मे पानि के उपयोग किएक नहि क सकैत छी ?
      2. जैविक इलेक्ट्रोलाइट्स क॑ ज्वलनशील चीजऽ क॑ की बनाबै छै ?
      3. बैटरी मे कार्बनिक इलेक्ट्रोलाइट्स कतेक दिन धरि चलैत अछि ?
      4. की कार्बनिक इलेक्ट्रोलाइट्स कें पुनर्चक्रण कैल जा सकय छै?

लिथियम बैटरी में कार्बनिक इलेक्ट्रोलाइट्स की भूमिका

 

अगर अहां कहियो सोचने होयब .Whats एक लिथियम बैटरी 2019।स॑ बनलऽ, इलेक्ट्रोलाइट अपनऽ कार्य केरऽ दिल म॑ बैठलऽ छै । लिथियम-आयन बैटरी आवेश आरू निर्वहन चक्र के दौरान कैथोड आरू एनोड के बीच लिथियम आयन के शटल स॑ ल॑ क॑ शटल लिथियम आयनऽ प॑ निर्भर करै छै । बिना एहि तरल माध्यम के बैटरी बस काज नहि करत.

विशिष्ट संरचना म॑ एक लिथियम नमक-सबसे आमतौर पर लिथियम हेक्साफ्लोरोफॉस्फेट (LIPF₆)-ओहि म॑ कार्बनिक विलायक के मिश्रण म॑ घुललऽ जाय छै । ई उच्च आयनिक चालकता के साथ एक समाधान बनाबै छै जेकरा स॑ सकारात्मक आवेशित लिथियम आयन क॑ स्वतंत्र रूप स॑ चलै के अनुमति मिलै छै जबकि इलेक्ट्रॉन प्रवाह क॑ रोकै छै, जेकरा स॑ शॉर्ट सर्किट पैदा होय जैतै ।

वाणिज्यिक लिथियम-आयन बैटरी जलीय (पानी-आधारित) इलेक्ट्रोलाइट्स के बजाय कार्बनिक विलायक के उपयोग एक मौलिक कारण स॑ करै छै: कार्बनिक विलायक 4.5 वोल्ट स॑ अधिक वोल्टेज प॑ स्थिर रहै छै, जबकि पानी कमरा के तापमान प॑ 1.23 वोल्ट स॑ ऊपर स॑ सड़॑ छै । ई वोल्टेज एडवांटेज सीधा उच्च ऊर्जा घनत्व के बैटरी में अनुवादित होय छै.

 


बैटरी इलेक्ट्रोलाइट्स में आम कार्बनिक विलायक

 

कार्बनिक इलेक्ट्रोलाइट्स केरऽ संरचना अनुप्रयोग केरऽ आवश्यकता के आधार प॑ बदलै छै, लेकिन कई विलायक हावी छै:

चक्रीय कार्बोनेट: 10।

एथिलीन कार्बोनेट (ईसी) उच्च ढांकता हुआ स्थिरांक आ उत्कृष्ट नमक घुलनशीलता प्रदान करैत अछि, यद्यपि ई कमराक तापमान पर ठोस अछि

प्रोपलीन कार्बोनेट (पीसी) तरल रहैत अछि मुदा किछु एनोड सामग्री मे ग्रेफाइट एक्सफोलिएशन उत्पन्न क सकैत अछि

विनिलेन कार्बोनेट (VC) अक्सर इलेक्ट्रोड स्थिरता में सुधार के लेल एक एडिटिव के रूप में प्रकट होयत छै

रेखीय कार्बोनेट: 10।

डाइमिथाइल कार्बोनेट (डीएमसी) बेहतर आयन परिवहन के लेल कम चिपचिपाहट प्रदान करैत अछि

डाइथाइल कार्बोनेट (डीईसी) चालकता आ सुरक्षा संतुलित करैत अछि

एथिल मिथाइल कार्बोनेट (EMC) डीएमसी आ डीईसी दुनू के गुण के संयोजन करैत अछि

अधिकांश व्यावसायिक सूत्रीकरण चक्रीय आ रेखीय कार्बोनेट कें मिश्रण करएयत छै. एकटा मानक मिश्रण मे 70% डीईसी कें साथ 30% ईसी भ सकय छै, जे उच्च चालकता आ उचित चिपचिपाहट दूनू वाला तरल पदार्थ कें निर्माण करय छै. वैश्विक लिथियम-आयन बैटरी इलेक्ट्रोलाइट विलायक बाजार 2024 मे 10.55 अरब डॉलर पहुंच गेल आ 2034 तक 28.12 अरब डॉलर तक बढ़य के अनुमान अछि, जे एहि सामग्री के महत्वपूर्ण महत्व के दर्शाबैत अछि.

ईथर-आधारित विलायक:

1,2-डाइमेथोक्सीथेन (DME) लिथियम धातु एनोड के साथ स्थिरता प्रदान करैत अछि

टेट्राहाइड्रोफुरन (THF) कम चिपचिपाहट प्रदान करैत अछि

1,3-डायऑक्सोलेन साइकिल चलाबय के दक्षता में सुधार करैत अछि

शोधकर्ता सब आयोनिक तरल पदार्थ के सुरक्षित विकल्प के रूप में सेहो जांच क रहल छैथ। ई पिघललऽ लवण कमरा केरऽ तापमान प॑ तरल बनलऽ रहै छै आरू वस्तुतः शून्य वाष्प दबाव प्रदान करै छै, जेकरा स॑ ई गैर-जजल होय जाय छै । लेकिन, ओकरऽ उच्च चिपचिपापन पारंपरिक कार्बनिक विलायक के तुलना म॑ आयनिक चालकता क॑ कम करै छै ।

 


कार्बनिक इलेक्ट्रोलाइट्स बैटरी के कार्य के कोना सक्षम करैत अछि

 

कार्य तंत्र सोझ मुदा सुरुचिपूर्ण अछि। निर्वहन के दौरान, एनोड पर लिथियम आयन इलेक्ट्रोलाइट में रिलीज होय जाय छै आरू कैथोड के तरफ पलायन करै छै. इलेक्ट्रॉन, इलेक्ट्रोलाइट के माध्यम स॑ गुजरै म॑ असमर्थ, बाहरी परिपथ के माध्यम स॑ यात्रा करै छै-ई इलेक्ट्रॉन प्रवाह वू विद्युत धारा छै जे उपकरणऽ क॑ शक्ति प्रदान करै छै ।

इलेक्ट्रोलाइट कें कईटा प्रतिस्पर्धी आवश्यकताक कें पूरा करनाय आवश्यक छै. एकरा तेज आयन गति, उच्च ढांकता हुआ स्थिरांक के लेलऽ कम चिपचिपाहट के जरूरत छै, जेकरा स॑ लिथियम नमक, व्यापक विद्युत रासायनिक स्थिरता खिड़की क॑ विघटित करलऽ जाय सक॑ छै ताकि अपघटन के रोकलऽ जाय सक॑, आरू दूनू इलेक्ट्रोड के साथ रासायनिक स्थिरता । एहि सब संपत्ति कए संतुलित करय वाला सामग्री खोजब चुनौतीपूर्ण बनल अछि।

एक महत्वपूर्ण घटना इलेक्ट्रोड सतहऽ प॑ होय छै: ठोस इलेक्ट्रोलाइट इंटरफेज (SEI) केरऽ निर्माण । जब॑ बैटरी सबसें पहलऽ चार्ज करै छै, त॑ इलेक्ट्रोलाइट आंशिक रूप स॑ एनोड सतह प॑ विघटित होय जाय छै, जेकरा स॑ एक पतली सुरक्षात्मक परत बन॑ छै । ई एसईआई इलेक्ट्रॉन क॑ अवरुद्ध करै के दौरान लिथियम आयन क॑ पास करै के अनुमति दै छै आरू आरू इलेक्ट्रोलाइट अपघटन क॑ रोकै छै । अइ परत कें गुणवत्ता आ स्थिरता बैटरी कें जीवन काल आ सुरक्षा कें काफी प्रभावित करएयत छै.

 

Organic Electrolyte

 


कार्बनिक बनाम जलीय इलेक्ट्रोलाइट्स

 

कार्बनिक आ जलीय इलेक्ट्रोलाइट्स कें बीच चुनाव मे मौलिक ट्रेडऑफ शामिल छै. जलीय प्रणाली उच्च आयनिक चालकता प्रदान करै छै-जल अणु आयन क॑ कार्बनिक विलायक के तुलना म॑ अधिक कुशलता स॑ स्थानांतरित करै छै । इ सब सुरक्षित, सस्ता, आ संभालनाय आसान सेहो छै कियाकि पानी ने ज्वलनशील छै आ ने जहरीला.

लेकिन कि 1.23-वोल्ट स्थिरता विंडो अधिकांश अनुप्रयोगक कें लेल जलीय प्रणाली कें मारय छै. लिथियम-आयन बैटरी 3.7 सं 4.2 वोल्ट कें बीच संचालित होयत छै, जे पानी कें सामना करएय कें लेल बहुत आगू छै. कुछ शोधकर्ता न॑ जलीय प्रणाली क॑ उच्च केंद्रित नमक समाधान के उपयोग करी क॑ २.०-२.५ वोल्ट प॑ धकेल॑ देल॑ छै, लेकिन ई लागत के फायदा के बलिदान दै छै आरू नया समस्या के परिचय दै छै ।

जैविक इलेक्ट्रोलाइट्स बाजार पर हावी नै छै कि ई सही छै, बल्कि ई लेली कि ई उच्च-वोल्टेज अनुप्रयोग लेली सबसे अच्छा उपलब्ध विकल्प छै. ऊर्जा घनत्व लाभ अत्यधिक मायने रखै छै-ई 100 मील के रेंज बनाम 300 मील के रेंज वाला इलेक्ट्रिक वाहन के बीच के अंतर छै.

 


सुरक्षा चुनौती एवं समाधान

 

कार्बनिक इलेक्ट्रोलाइट्स केरऽ प्रमुख खामी ज्वलनशीलता छै । कार्बोनेट विलायक आसानी स॑ प्रज्वलित होय जाय छै, आरू लिथियम-आयन बैटरी फायर स॑ तीव्र गर्मी पैदा होय छै । तापीय भगदड़ी{-जतय आंतरिक ताप रासायनिक अभिक्रिया क॑ तेज करी दै छै जे अधिक ताप उत्पन्न करै छै-आग या विस्फोट के तरफ ल॑ जाय सकै छै ।

अनेक रणनीति अइ जोखिम कें संबोधित करएयत छै:

लौ-पुतपत्रित एडिटिव्स:ट्राइमिथाइल फॉस्फेट या फ्लोरीनयुक्त विलायक जैसनऽ यौगिक जोड़ला स॑ ज्वलनशीलता कम होय जाय छै । 2020 म॑ प्रकाशित शोध म॑ मिथाइल (2,2,2 {-त्रिफ्लोरोएथिल)कार्बोनेट के उपयोग करी क॑ ईसी{-आधारित गैर-फ्लेमेबल इलेक्ट्रोलाइट्स के प्रदर्शन करलऽ गेलऽ छै । ई सूत्रीकरण के उपयोग करय वाला कोशिका 4.5V आवेश कटऑफ-शर्त पर 100 चक्र के लेलऽ चलै छेलै जेकरा स॑ आम तौर प॑ पारंपरिक इलेक्ट्रोलाइट्स के क्षय होय जाय छै ।

ठोस-राज्य इलेक्ट्रोलाइट्स:तरल इलेक्ट्रोलाइट्स के बदलला स॑ ठोस पदार्थ (पॉलिमर या सिरेमिक) स॑ ज्वलनशीलता क॑ पूरा तरह स॑ समाप्त होय जाय छै । लेकिन, ठोस इलेक्ट्रोलाइट्स क॑ चुनौती के सामना करना पड़ै छै: कमरा के तापमान प॑ कम आयनिक चालकता, इलेक्ट्रोड के साथ खराब संपर्क, आरू भंगुरता । ई तकनीक वादा देखाबै छै लेकिन अभी भी तरल प्रणाली के प्रदर्शन स॑ मेल नै खा सकलऽ छै ।

उच्च-सांद्रता इलेक्ट्रोलाइट्स:मानक 1 मोलर के बजाय 3-5 मोलर नमक सांद्रता के प्रयोग स॑ इलेक्ट्रोलाइट संरचना बदली जाय छै । अत्यधिक केंद्रित प्रणाली म॑, कम विलायक अणु अबाध्य रह॑ छै, जेकरा स॑ ज्वलनशीलता कम होय जाय छै आरू स्थिरता म॑ सुधार होय छै । ऐन्हऽ विन्यासऽ म॑ एलआईएफएसआई (लिथियम बिस(फ्लूरोसल्फोनाइल)इमाइड) न॑ अच्छा प्रदर्शन क॑ बरकरार रखतें हुअ॑ सुरक्षा म॑ सुधार दिखाय देल॑ छै ।

 


बाजार गतिशीलता एवं विकास

 

इलेक्ट्रोलाइट बाजार मे तेजी स विस्तार भ रहल अछि। लिथियम बैटरी इलेक्ट्रोलाइट बाजार 2025 मे 5.8 अरब डॉलर छल आ 2035 तक 18.3 अरब डॉलर तक पहुंचबाक अनुमान अछि, जाहि मे 12.2% क चक्रवृद्धि वार्षिक विकास दर अछि। इ वृद्धि मुख्य रूप सं इलेक्ट्रिक वाहन कें अपनावय आ ग्रिड सं उपजल छै-स्केल ऊर्जा भंडारण तैनाती.

एशिया प्रशांत उत्पादन आ उपभोग पर हावी अछि, जे वैश्विक बाजार मे लगभग 35% अछि । विशेष रूप स॑ चीन न॑ अपनऽ घरेलू बैटरी उद्योग क॑ समर्थन दै लेली भारी इलेक्ट्रोलाइट निर्माण क्षमता के निर्माण करलकै । Guangzhou Tinci Materials Technology आ शेन्ज़ेन कैपेकेम टेक्नोलॉजी जैसन कंपनी वैश्विक आपूर्ति के नेतृत्व करैत अछि |

ऑटोमोटिव सेगमेंट मांग कें बढ़ावा दै छै-इलेक्ट्रिक वाहन आब उपभोक्ता इलेक्ट्रॉनिक्स सं बेसि बैटरी कें खपत करय छै, जे पांच साल पहिने कें सेहो उलटय छै. हर ईवी बैटरी पैक म॑ कई लीटर इलेक्ट्रोलाइट होय छै, आरू वैश्विक ईवी बिक्री 2023 म॑ 1.4 करोड़ यूनिट स॑ अधिक छेलै ।ई ऑटोमोटिव फोकस न॑ अधिकतम ऊर्जा घनत्व के बजाय लंबी चक्र जीवन आरू व्यापक तापमान संचालन लेली अनुकूलित इलेक्ट्रोलाइट्स के तरफ शोध क॑ धक्का दै छै ।

 


इलेक्ट्रोलाइट विकास में उभरते रुझान

 

हाल के शोध के दिशा निर्देश बताबै छै कि ई क्षेत्र कहाँ जाय रहलऽ छै । एक आशाजनक क्षेत्र स्थानीयकृत उच्च-सांद्रता इलेक्ट्रोलाइट्स (LHCES) अछि|ई सिस्टमऽ म॑ लिथियम नमक के आसपास एगो अत्यधिक गाढ़ा स्थानीय वातावरण बनाबै लेली महग फ्लोरीनयुक्त विलायक के थोड़ऽ मात्रा के उपयोग करलऽ जाय छै, तभिये एकरा सस्ता, अक्रिय कोल्वेंट के साथ पतला करलऽ जाय छै । परिणाम उच्च-सांद्रता प्रणालीक कें लाभ कें अधिक उचित लागत आ चिपचिपाहट कें साथ जोड़य छै.

एकटा आरू प्रवृत्ति म॑ इलेक्ट्रोलाइट एडिटिव्स के माध्यम स॑ एसईआई परत क॑ सिलवाय देलऽ जाय छै । विशिष्ट यौगिक के कम मात्रा (1-5%) नाटकीय रूप स॑ प्रभावित करी सकै छै कि इलेक्ट्रोड के सतह प॑ की बनै ​​छै । उदाहरण के लेलऽ विनाइलीन कार्बोनेट, प्राथमिकता स॑ एक अधिक स्थिर एसईआई फिल्म बनाबै लेली विघटित होय जाय छै । अग्रणी बैटरी लैब केरऽ शोधकर्ता अब॑ सबसें आशाजनक उम्मीदवारऽ के संश्लेषण करै स॑ पहल॑ कम्प्यूटेशनल केमिस्ट्री के उपयोग करी क॑ सैकड़ों संभावित एडिटिव्स के जांच करै छै ।

ALL-SOLID-राज्य बैटरी वर्तमान तकनीक स सबस कट्टरपंथी प्रस्थान क प्रतिनिधित्व करैत अछि । टोयोटा, सैमसंग, आरू क्वांटमस्केप ठोस इलेक्ट्रोलाइट्स म॑ भारी निवेश करै वाला कंपनी सब म॑ शामिल छै । यदि सफल होय जाय छै, त॑ ई प्रणाली ऊर्जा घनत्व क॑ वर्तमान लिथियम-आयन बैटरी स॑ 50% अधिक प्रदान करी सकै छै जबकि अग्नि के जोखिम क॑ खत्म करी सकै छै । लेकिन, पैमाने पर इंटरफेस स्थिरता आरू निर्माण के आसपास तकनीकी चुनौती अनसुलझी बनलऽ छै ।

 


सोडियम के लिये इलेक्ट्रोलाइट्स-आयन बैटरी

 

लिथियम केरऽ सफलता म॑ शोधकर्ता सोडियम-आयन बैटरी केरऽ समान दृष्टिकोण लागू करै छै । सोडियम लिथियम सं कहीं बेसी प्रचुर आ सस्ता छै, जे सोडियम-आयन प्रणाली स्थिर भंडारण कें लेल आकर्षक बनायत छै जतय वजन कम छै. नीक खबर : लिथियम सिस्टम के लेल विकसित बहुत रास कार्बनिक इलेक्ट्रोलाइट्स सोडियम के संग पर्याप्त काज करैत अछि ।

चुनौती मे किछु अंतर अछि। सोडियम आयन लिथियम आयन स॑ बड़ऽ होय छै, जेकरा स॑ परिवहन गुण आरू एसईआई केरऽ निर्माण क॑ प्रभावित करलऽ जाय छै । इलेक्ट्रोलाइट्स क॑ ई अंतरऽ क॑ समायोजित करै लेली समायोजन के जरूरत छै । एस्टर-आधारित विलायक (जैना एथिल एसीटेट या मिथाइल प्रोपिओनेट) कखनो-कखनो कार्बोनेट के तुलना मे सोडियम के साथ बेहतर प्रदर्शन करैत अछि-आधारित करैत अछि |

CATL जैसनऽ कंपनी स॑ वाणिज्यिक सोडियम-आयन बैटरी अब॑ लिथियम के समान कार्बनिक इलेक्ट्रोलाइट्स के प्रयोग करै छै-आयन प्रणाली, आम तौर प॑ कार्बोनेट मिश्रण म॑ सोडियम हेक्साफ्लोरोफॉस्फेट (NAPF5) । ई तकनीक एखन धरि लिथियम-आयन प्रदर्शन सं मेल नहि खाइत अछि, मुदा आवासीय सौर भंडारण सन अनुप्रयोगक लेल, कम लागत पर "अच्छा" "बेसी नीक" भ' सकैत अछि.

 


तापमान प्रदर्शन 2019।

 

कार्बनिक इलेक्ट्रोलाइट्स तापमान चरम सीमा पर संघर्ष करैत अछि|नीचाँ -20 डिग्री , चिपचिपाहट बढ़ैत अछि आ लिथियम-आयन परिवहन नाटकीय रूप सँ धीमा होइत अछि|60 डिग्री सं ऊपर , अपघटन प्रतिक्रिया गति बढ़बैत अछि आ बैटरी के जीवन काल के नुकसान होइत अछि.

ईथर-आधारित इलेक्ट्रोलाइट्स आमतौर पर कार्बोनेट सं बेहतर ठंडा कें संभालयत छै-आधारित, हालांकि इ किच्छू वोल्टेज स्थिरता कें बलिदान करय छै. 2024 म॑ प्रकाशित शोध म॑ सावधानीपूर्वक सूत्रबद्ध ईथर इलेक्ट्रोलाइट्स के उपयोग करी क॑-}40 डिग्री प॑ संचालित सोडियम-धातु बैटरी के प्रदर्शन करलऽ गेलऽ छै । कुंजी में सॉल्वेशन संरचना के संतुलन बनाना शामिल छल-विश्वास के अणु आयन के आसपास केना व्यवस्थित करैत अछि-आयन गतिशीलता के ठंडा करला पर सेहो बनाए रखबाक लेल |

उच्च-तापमान अनुप्रयोगक कें लेल, फ्लोरीनयुक्त ईथर आ फॉस्फेट एस्टर मानक कार्बोनेट कें अपेक्षा बेहतर स्थिरता प्रदान करयत छै. सैन्य आ एयरोस्पेस अनुप्रयोग कखनो-कखनो एहि विशेष इलेक्ट्रोलाइट्स केर बेसी लागत केँ जायज ठहराबैत अछि ।

 


लिथियम पर परे-आयन: अन्य प्रणालियों में कार्बनिक इलेक्ट्रोलाइट्स

 

लिथियम पर बैटरी के रसायन विज्ञान में कार्बनिक इलेक्ट्रोलाइट्स दिखाई देते हैं- आयन|लिथियम-सल्फर बैटरी, जे सैद्धांतिक रूप स॑ बहुत अधिक ऊर्जा घनत्व प्रदान करै छै, इलेक्ट्रोलाइट्स के आवश्यकता छै जे पॉलीसल्फाइड विघटन क॑ रोकै छै । शोधकर्ता न॑ एकरा संबोधित करै लेली लिथियम नाइट्रेट जैसनऽ एडिटिव्स जैसनऽ विशेष ईथर-आधारित इलेक्ट्रोलाइट्स विकसित करलकै छै ।

कार्बनिक प्रवाह बैटरी ठोस इलेक्ट्रोड के बजाय सक्रिय सामग्री के रूप म॑ घुललऽ कार्बनिक यौगिकऽ के उपयोग करै छै । ई सिस्टम बैटरी के माध्यम स॑ इलेक्ट्रोलाइट के परिसंचरण करै छै, जेकरा स॑ ऊर्जा क्षमता क॑ बिजली उत्पादन स॑ स्वतंत्र रूप स॑ पैमाना प॑ पहुँचै के अनुमति मिलै छै । जलीय या कार्बनिक इलेक्ट्रोलाइट्स म॑ घुललऽ क्विनोन, वालोजन, आरू टेम्पो व्युत्पन्न ग्रिड लेली वादा दिखाबै छै-स्केल स्टोरेज.

जस्ता-हवाई बैटरी कखनो-कखनो जस्ता डेन्ड्राइट निर्माण कें रोकय कें लेल कार्बनिक इलेक्ट्रोलाइट्स कें उपयोग करय छै. मैग्नीशियम बैटरी-अखन बहुत हद तक शोध चरण मे -विशेषज्ञ इलेक्ट्रोलाइट्स के जरूरत अछि कियाकि मैग्नीशियम लिथियम के तरह एकटा निष्क्रिय परत नै बनाबैत अछि |

 

Organic Electrolyte

 


अक्सर पूछे गए प्रश्न

 

हम लिथियम बैटरी मे इलेक्ट्रोलाइट के रूप मे पानि के उपयोग किएक नहि क सकैत छी ?

जल 1.23V स॑ ऊपर के वोल्टेज प॑ इलेक्ट्रोलाइसिस के माध्यम स॑ विघटित होय जाय छै, जेकरा स॑ हाइड्रोजन आरू ऑक्सीजन गैस पैदा होय छै । लिथियम-आयन बैटरी 3.7-4.2V पर संचालित होयत छै, जे पानी कें स्थिरता सीमा सं काफी आगू छै. कार्बनिक विलायक ई उच्च वोल्टेजऽ प॑ स्थिर रहै छै, जेकरा स॑ प्रति इकाई वजन अधिक ऊर्जा भंडारण के अनुमति मिलै छै ।

जैविक इलेक्ट्रोलाइट्स क॑ ज्वलनशील चीजऽ क॑ की बनाबै छै ?

बैटरी म॑ प्रयोग करलऽ जाय वाला अधिकांश कार्बनिक विलायक-कार्बोनेट, ईथर, एस्टर{-कार्बन-हाइड्रोजन बंधन म॑ समाहित छै जे ऑक्सीजन आरू ताप केरऽ उपस्थिति म॑ आसानी स॑ ऑक्सीकरण होय जाय छै । जब॑ कोनों बैटरी थर्मल रनवे म॑ प्रवेश करै छै, त॑ आंतरिक तापमान 150 डिग्री स॑ अधिक होय सकै छै , जेकरा प॑ ई विलायक प्रज्वलित होय जाय छै । लिथियम लवण आरू प्रतिक्रियाशील इलेक्ट्रोड सामग्री केरऽ उपस्थिति एक बार शुरू होय गेलऽ दहन क॑ तेज करी दै छै ।

बैटरी मे कार्बनिक इलेक्ट्रोलाइट्स कतेक दिन धरि चलैत अछि ?

इलेक्ट्रोलाइट अपघटन बैटरी कें जीवन काल कें उपभोक्ता अनुप्रयोगक मे, या इलेक्ट्रिक वाहन मे 8-10 साल कें आवेश चक्र कें मोटा-मोटी 1000-}2000 कें लेल सीमित करय छै. इलेक्ट्रोड सतहऽ प॑ अपघटन प्रतिक्रिया लगातार होय छै, जेकरा म॑ इलेक्ट्रोलाइट के सेवन होय ​​छै आरू इन्सुलेट परतऽ के निर्माण होय छै । तापमान, चार्जिंग दर, आरू वोल्टेज रेंज सब क्षरण गति-जेंटलर उपयोग क॑ प्रभावित करै छै, जीवन क॑ विस्तारित करै छै ।

की कार्बनिक इलेक्ट्रोलाइट्स कें पुनर्चक्रण कैल जा सकय छै?

करंट रिसाइकिलिंग प्रक्रिया मुख्य रूप स॑ इलेक्ट्रोड स॑ लिथियम, कोबाल्ट, आरू निकेल जैसनऽ मूल्यवान धातु क॑ बरामद करै प॑ केंद्रित छै । इलेक्ट्रोलाइट आमतौर पर हाइड्रोमेटलर्जिकल रिसाइकिलिंग के दौरान जलायल जाय छै या रासायनिक रूप सं नष्ट भ जाय छै. कुछ नया दृष्टिकोण इलेक्ट्रोलाइट घटक क॑ ठीक करै आरू शुद्ध करै के कोशिश करै छै, लेकिन ई अभी तलक पेट्रोलियम फीडस्टॉक स॑ ताजा इलेक्ट्रोलाइट के उत्पादन के साथ आर्थिक रूप स॑ प्रतिस्पर्धी नै छै ।


जैविक इलेक्ट्रोलाइट वू तकनीकऽ म॑ स॑ एक के प्रतिनिधित्व करै छै जे काफी अच्छा काम करै छै कि विकल्प ओकरा विस्थापित करै लेली संघर्ष करै छै, यहाँ तलक कि ज्ञात सीमा के साथ भी । ठोस-राज्य प्रणाली बेहतर सुरक्षा के वादा करै छै, आरू जलीय प्रणाली कम लागत प्रदान करै छै, लेकिन कार्बनिक तरल इलेक्ट्रोलाइट्स वर्तमान म॑ प्रदर्शन, ऊर्जा घनत्व, आरू निर्माणाध्यिकता के सर्वोत्तम संतुलन प्रदान करै छै. निकट भविष्य के लेलऽ, हर लिथियम-आयन बैटरी हमरऽ फोन, लैपटॉप, आरू वाहनऽ म॑ ई कार्बन के कई मिलीलीटरऽ म॑ अपनऽ शांत, आवश्यक काम करै वाला ई कार्बन के कई मिलीलीटर होतै ।

पूछताछ भेजें